انتشار یافته: 0
شماره مطلب: 17978
10:38

مروری بر فعالیت امور تربیتی در مدارس

نسخه مناسب چاپ

مروری بر فعالیت امور تربیتی در مدارس

يکی از نوآوری های انقلاب اسلامی با تلاش های پیگیر شهیدان رجایی و باهنر؛ تشکیل نهاد امور تربیتی درسطح مدارس بود، این نهاد همواره در جهت تقویت روحیه دینی و پرورش دانش آموزان به ایفا نقش پرداخته و منشأ برکات فراوانی بوده است.

پایگاه اطلاع رسانی سازمان بسیج فرهنگیان- فریدون باقری*: تربیت مجموعه اعمالی است‌ که‌ از طریق آن محیط آگاهانه روی کودکان تأثیر می‌گذارد تا سازگاری آنان را با‌ شرایط‌ نسبتاً ثابت‌ و قابل پیش‌بینی محیط، تسهیل کند.

برای این که در فضای آموزش و پرورش، تربیت کامیاب تر و موثرتر باشد، بايد متون درسی بررسي شوند. معنای پرورش دینی این نیست که ما در کنار درس های فیزیک، شیمی، ریاضی؛ یک امور تربیتی داشته باشیم در کلاس یا در یک کتاب جداگانه؛ یا در همان کتاب چند صفحه مسائل تربیتی داشته باشیم، این دیدگاه تقریبا سکولار فکر کردن است. وقتی تعلیم موثر است که صبغه تربیتی داشته باشد.

يکی از نوآوری های انقلاب اسلامی با تلاش های پیگیر شهیدان رجایی و باهنر؛ تشکیل نهاد امور تربیتی درسطح مدارس بود، این نهاد همواره در جهت تقویت روحیه دینی و پرورش دانش آموزان  به ایفا نقش پرداخته و منشأ برکات فراوانی بوده است.

مربیان پرورشی درسال های اولیه تاسیس امورتربیتی درشرایطی که گروهک های مخالف انقلاب تمام تلاش خود رادرجهت ایجاد انحراف و رخنه در فکر دانش آموزان به کارگرفته بودند دوران سخت و پرکاری را پشت سرگذاشتند و با آغاز جنگ تحمیلی جبهه ای دیگر روی این قشر پرتلاش گشوده شد.

مربیان همراه با تهییج و تشویق دانش آموزان به حضور درجبهه های جنگ، خود، پیشاپیش دانش آموزان راهی جبهه های نبرد حق برعلیه باطل شدند. با پایان جنگ طرح هایی بانام طرح تعمیم فعالیت های پرورشی به مورد اجرا گذاشته شد که تداعی کننده پایان ماموریت و مسئولیت مربیان تربیتی در آموزش و پرورش بود و به دنبال آن با القای این فکر که شرایط زمانه تغییر کرده است و دیگر نیازی به وجود و حضور قشر پرتلاش مربیان تربیتی در آموزشگاهها احساس نمی شود، معاونت پرورشی علی رغم تاکید دلسوزان نظام و انقلاب ازجمله رهبری معظم انقلاب اسلامی بر اهمیت آن حذف شد.

حرف دلسوزان نظام و انقلاب این بود که دشمن به جای جبهه نظامی، جبهه فرهنگ را به روی جوانان و نوجوانان این مرزوبوم گشوده است و صیانت از مرزهای فرهنگی لازمه اش آماده سازی و تجهیز سربازان انقلاب در آموزش و پرورش به سلاح هایی است که توان آنها را درمقابل شبیخون فرهنگی دشمنان افزایش دهد.

در سال 1385 با احیای مجدد معاونت پرورشی انتظار این بود که فعالیت های پرورشی پر رنگ تر شوند، اما بررسی و شناخت وضع موجود نشانگر این است که در انجام مأموریت ها و برنامه های جاری، موانع و ضعف هایی وجود دارد که باید مورد بررسی قرار گیرد و راهکارهای برون رفت از آن پیدا شود و راهبردها ارائه شوند. اين مقاله سعي دارد به بررسي بخشي از عملکرد امور تربیتی در دستگاه آموزش و پرورش بپردازد.

تفکیک امور مدیریتی از مدیریت تربیتی

مدیران ما غالبا مدیر آموزشی هستند تا مدیر تربیتی، حال باید ببینیم که آموزش چه چیزی دارد که مدیران به سمت آن می روند. علت این است که آموزش نقشه راه دارد، قابل دسترسی، قابل سنجش و قابل ارائه است. در مورد آموزش به راحتی می توان تنبیه و تشویق را به کار برد، اما در مورد تربیت این گونه نیست. ما مربی تربیتی را با مدیر تربیتی اشتباه گرفته ایم.

 بعد از انقلاب تلاش و ایده این بود تا مدیر را کنار رود  و همه مسئولیت تربیت را به مربی تربیتی داده شود. این اولین خطایی بود که بعد از انقلاب کردیم، آن زمان آموزش را از مدیر و تربیت را از مربی پرورشی طلب می کردیم. ما باید امور تربیتی را از مدیر تربیتی مجزا کنیم. امور تربیتی یعنی روش ها، بازی ها یا ابزار تربیتی باید در اختیار مربی تربیتی باشد ولی ساختار، بستر و مدیریت موضوع در ید مدیر.

تربیت در وقت اضافه

نظام آموزشی ما درگیر نوعی سنجش و ارزشیابی شده که به هیچ ترتیبی با نظام تربیتی ما همخوانی ندارد. مدرسه به گلوگاهی تبدیل شده است که نخبه آموزشی را پرورش و تحویل جامعه می دهد. ما یک نظام تربیتی منسجم در تعلیم و تربیت نداریم، ما بچه ها را با یک برنامه منسجم به سمت امور تربیتی پیش نمی بریم. هر زمان که وقت اضافه داشته باشیم و دبیر متخصص نداشته باشیم، کلاس پرورشی را برگزار می کنیم. در حالی که تربیت یک علم است و انسان موجودی نیست که هرکسی بیاید پروژه ای بردارد و فکر کند می تواند درباره اش کار کند. انسان یک کل تفکیک ناپذیر است که همه ی ابعاد و وجودش باهم و تنیده درهم رشد و یا سقوط می کند.

تربیت کردن مانع تربیت شدن است

تربیت عبارت است از فراهم کردن زمینه مساعد و مناسب برای دانش آموز تا او خود در توانایی های بالقوه اش نقش داشته باشد. ما باید بدانیم که تربیت کردن مانع تربیت شدن است، اما باز می خواهیم تربیت کنیم، ضمن اینکه برای تربیت یک مفهوم قدسی و الهی ایجاد کرده ایم. تربیت ابعاد گوناگونی دارد مانند جسمی، عاطفی، روانی، اخلاقی، اجتماعی، معنوی و مذهبی، اما تا می گوییم تربیت، تربیت دینی به ذهنمان می آید.

می خواهیم بچه ها را متناسب با این واژه تربیت کنیم و به دلیل نیروی انسانی آموزش ندیده موفقیت کم رنگی حاصل می شود. مدرسه دیاری متصل به جامعه است. مدرسه ای که درد جامعه را نداشته باشد خود، درد جامعه میشود. آیا ما برای درس و آموزش صرف بچه ها را باید به مدرسه بفرستیم؟ ما بچه ها را به مدرسه می فرستیم تا خوب تربیت شوند، احترام یاد بگیرند ، شکر گزار باشند، مهارت های زندگی را یاد بگیرند و... . حدود 90 درصد هدف های تحصیلی تربیتی هستند ولی با این حال در برابر تربیت سنگر می گیریم و می گوییم قابل سنجش نیست.

تربیت سطحی و زودگذر

از دیگر عوامل آسیب زا در تربیت دینی، اکتفا به تربیت سطحی و زودگذر است؛ حال آنکه برای رسیدن به هدف اصلی لازم است، تربیت تا آنجا استمرار یابد که در ذهن و ضمیر متربی نهادینه شود؛ و این امر همان راهکار نافذ در میدان تربیت است که از آن به درونی سازی آموزه های دینی یاد می شود؛ از این رو، این گام باید از دوران کودکی آغاز شده، با آموزش مناسب و نظارت مستمر، به ثمر نشیند.

مدیران و مربیان آموزش ندیده

غالبا امورپرورشی به صورت درسی تظاهری ارائه می شود، از سوی دیگر متاسفانه مدیران و مربیان آموزشی ندیده اند و بر اساس تجربه مسائلی را یاد گرفته اند. حوزه کار پرورشی بسیار پراکنده است، از این رو نه مربیان برنامه ای در این زمینه دارند و نه مدیران. مثلا یکی از زیر مجموعه های معاونت پرورشی مشاوران هستند اما کی و کجا برای مشاوران که نقش بسیار مهمی دارند برنامه علمی تدارک دیده شده است؟ برنامه ای که برای مشاوران ترتیب داده می شود، یک مجموعه برنامه های روزمره است که از عهده هر کسی بر می آید.

نخستین قدم در تربیت: شناخت قابلیت ها

اگر بتوانیم روش های مناسبی را برای تربیت ارائه کنیم، موفق خواهیم شد.البته برای پیدا کردن روش مناسب، اولین اقدام شناخت قابلیت های دانش آموزان است. باید قابلیت های بچه ها را بسنجیم و قدم های تربیتی مان را بر اساس آنها برداریم. بنابراین مدیران باید مهارت های لازم برای شناسایی این قابلیت ها را داشته باشند. قرآن می گوید قابلیت ها همان اسرار پنهانی اند. اگر این سر شناخته و درست هدایت شود، سریری خواهد شد که به سرور خواهد انجامید.

عدم رویکرد در تربیت

هدف از خلقت تربیت است. تربیت آن است که ریشه اش در زمین و دستش در آسمان است. برای ریشه زمینی اش باید رویکرد تعریف کرد و داز نظرات متخصصین در این مورد استفاده نمود ما از بی رویکردی و بی مدلی در تربیت رنج می بریم، البته مقوله های علمی و رویکردی کمی نداریم، اما نمی دانیم چطور از آنها استفاده کنیم.

 

چالش مالی در آموزش و پرورش:

با امکانات موجود، نمی توان فعالیت‌های پرورشی مؤثر داشت و دانش‌آموزان را نمی‌شود جذب کرد چرا که عدم امکانات باعث بی محتوا و کم رنگ شدن فعالیت ها می شود.

 

در پایان باید گفت :معاونت پرورشی که در دهه 70 با بی‌مهری مسئولان آموزش و پرورش مواجه شد پس از احیا در سال 85 تاکنون، نتوانسته در مسیر موفقیت، گام های بزرگی بردارد و دانش‌آموزانی را تربیت کند که به ایرانی بودن و اسلامی بودن خود ببالند. برخلاف انتظار نظام تعهد به چارچوب هاي هنجاري وارزشی مذهبی نیز در ساختار مدارس در حال تضعیف شدن است و ارائه ي آموزه هاي دينی تربیتی -تنها در محدوده ي کتاب هاي درسی باقی مانده است. زندگی روزمره در مدرسه جز شعائري منظم )مثل قرآن صبح گاهی( و مناسبات مذهبی و ملی جاي ديگري براي امور تربیتی باقی نگذاشته است.

پیشنهاد می شود با توجه به اين مسئله كه حجم كارهاي پرورشي در مدارس بسيار بالاست و ازآنجا که فعالیت های پرورشی در مراکز آموزشی؛ نیاز به برنامه ریزی مدون وقابل اجرا دارد از تراکم سمت ها و وظایف مربیان کاسته و سعی شود تا با تکیه بر چند اصل مهم فعالیت ها بیشتر جنبه عملی وکاربردی به خود گیرد تا جنبه شعاری وتبلیغاتی، لذا شرح وظایف مربیان را می توان در چند اصل مهم برشمرد:

1- برنامه ریزی فعالیت ها اعم از مسابقات وبرنامه های مستمر 2- اجرای برنامه های پیش بینی شده بر اساس دستورالعمل های مستمر3- فعالیتهای تربیتی خاص مانند علاقه مندی و گرایشات دانش آموزان 4- تحلیل يا ارزيابي از برنامه های اجرا شده و آسیب شناسی آنها

 

*کارشناس ارشد مسائل آموزش و پرورش ، هنرستان فنی شهید رجایی شوشتر

انتهای متن/

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.

عضویت در خبرنامه

Stay informed on our latest news!

Subscribe to عضویت در خبرنامه feed

پربازدیدها