انتشار یافته: 0
شماره مطلب: 20620
07:20
یادداشت / دکتر شعبانعلی رمضانیان

ظرفیت‌های هدایت‌گر و انسان‌ساز و نسبت آن با آموزش و پرورش

آموزش و پرورش جامعه اسلامی به عنوان بهترین کارخانه انسان‌ساز باید نسل جوان را با ظرفیت‌های انسان‌ساز آشنا کند و برنامه‌های آموزشی در جهتی قرار بگیرند که چنین هدفی را محقق کنند.
نسخه مناسب چاپ

مقام معظم رهبری (مدظله) در جمع مسئولان و فعالان فرهنگی استان‌های یزد و همدان با اشاره به بسترهای فراوانی که در دنیای امروز در جهت گمراه کردن نسل جوان ایجاد شده است فرمودند: «در مقابل این تبلیغات مضر و صداهای گمراه‌کننده، ظرفیت‌های بزرگی در جهت هدایت و رویش جوانان وجود دارد و شهید حججی را نمونه درخشان از رویش‌های اسلامی و انقلابی خواندند که در دنیایی که روزنه‌های اغواگر صوتی و تصویری فراوان در آن وجود دارد، چنین درخشید و خداوند او را همچون حجتی در مقابل چشم همگان قرار داد».

ظرفیت های مورد نظر مقام معظم رهبری، همان ظرفیت‌های معنوی و مادی است که توسط اسلام و مکتب اهل بیت (علیهم‌السلام) ایجاد شده و اساس تعلیم و تربیت اسلامی را نیز شامل می‌شود و تاکنون بسیاری از انسان‌های پاک، با انگیزه بالا و باور نکردنی را تربیت کرده و به بشریت عرضه داشته است که حاضرند از زندگی، خانواده و راحتی خود بگذرند و با عشق به جهاد و دفاع از ارزش‌های الهی و اسلامی در همه عرصه‌ها و حوزه‌ها با دشمن مبارزه می‌کنند و تا پای جان از آرمان خود نمی‌گذرند.

مکتب سرخ شهادت، پرچم سبز ولایت، انفس پاک علما، صلحا، خود شهدا در کنار قرآن کریم، سیره عملی اهل بیت (علیه‌السلام) و معارف انسان‌ساز آنها در کتب و ادعیه، مساجد، اماکن متبرکه و مذهبی، مناسبت‌ها مخصوصاً محرم و صفر و ماه مبارک رمضان، حوز‌ه‌های علمیه، ائمه جمعه و جماعات، هیئت‌های مذهبی، خود انقلاب اسلامی، سیره و روش امام راحل و امام حاضر انقلاب، تجمعات و راهپیمایی‌ها، بسیج و سپاه و دیگر نهادهای انقلابی، یادواره شهدا، اردوهای جهادی، منابع عظیم تاریخی‌ـ‌مذهبی، نشست‌ها و جلسات روشنگری و قرآنی و ... اینها همه جزء همان ظرفیت‌های هدایتگر و انسان‌ساز هستند که با وجود دشمنی‌های بسیار در طی سال‌های متمادی و انواع تبلیغات و دسیسه، نه تنها از کار نیفتاده‌اند بلکه همچنان بعنوان چالش اساسی برای عوامل، دستگاه‌ها و ابزارها و برنامه‌های اغواکننده دشمن عمل می‌کنند و قادر هستند در اوج فشار دشمن برای جامعه مصونیت ایجاد کنند و حتی در همین شرایط، جو را بشکنند و انسان‌هایی تربیت نمایند که می‌توانند از همه لذائذ مادی و دنیوی بگذرند و جان عزیز خود را تقدیم عزت، آزادی و رشد و تعالی بشریت کنند. 

بماند که امروز دشمنان قسم خورده اسلام و قرآن همین نقطه قوت اسلام و مخصوصاً شیعه را شناسایی کرده‌اند و برای خنثی‌سازی آن سعی می‌کنند نمونه‌های بدلی و نسخه‌های مصنوعی ایجاد کنند تا با ظاهر اسلامی و مشابهت‌های جزئی، اصل عمل انسانی و روحیه انقلابی و عشق به جهاد در راه خدا، برای رفع ظلم و کمک به مظلوم را جور دیگری معرفی کنند و با نام اسلام و با عنوان مقدس جهاد، به جان مسلمان‌ها و دیگر انسان‌های  بی‌گناه افتاده‌اند و می‌خواهند ضمن مشغول کردن مسلمین با یکدیگر، چهره اسلام را خشن و ضد بشری جلوه دهند و مکتب راه‌گشا و امید آفرین دین را با مانع روبرو کنند.

اما باز همین ظرفیت‌ها و همین قابلیت‌هاست که کسانی تربیت می‌کند که می‌توانند با همین شیطنت‌ها و نسخه‌های بدلی که مخالفت و مبارزه با آنها از هر نوع مخالفت و مبارزه‌ای سخت‌تر و مشکل‌تر است، مبارزه کنند و تا به الان نیز توانسته‌اند اسلام راستین و پیام امید آفرین آن را به گوش جهانیان برسانند و در اقصی نقاط عالم مریدان و محبانی از جان گذشته و سینه چاک تربیت کنند.

این ظرفیت‌ها به رغم توان و قابلیت بسیار بالا برای انسان‌سازی و هدایت و با وجود فراوانی و گستردگی در جغرافیای کشورهای اسلامی، به‌ویژه ایران عزیز، متأسفانه هنوز برای خیلی از مردم و حتی متولیان فرهنگی‌ـ‌تربیتی آن طور که باید، شناخته شده نیست و یا حداقل مورد بهره‌برداری واقع نمی‌شود.

با وجود آنکه ظرفیت‌های مذکور در طول سال و در جای جای ایران اسلامی موجود است و همه می‌توانند از وجودشان بهره‌مند باشند، اما به دلیل ناآشنایی، دوربودن و دور ماندن و گاهی به دلیل بی‌تفاوتی و سهل‌انگاری و حتی دشمنی و عناد، مورد غفلت است و در دسترس همگان قرار نمی‌گیرد.

هر کجا افراد، خود خواهان بوده‌اند و انگیزه برای استفاده از آن در شخص و یا خانواده‌های آنها بالا بوده، ارتباط با این ظرفیت‌ها و بهره‌برداری از آنها صورت گرفته و هرجا که این امکان فراهم نشده، نهادها و مسئولان فرهنگی نتوانسته‌اند و یا نخواسته‌اند سهم چندانی در رفع نقص و معرفی و بهره‌برداری ایفا کنند.

اکنون وضعیت مساجد و اماکن متبرکه را در نظر بگیرید! میزان حضور افراد و مخصوصاً جوانان در این اماکن و نسبتشان را با جامعه اسلامی مدنظر قرار دهید! می‌بینید که خیلی از افراد، بنا به دلایل مختلف، ارتباطشان با مسجد، روحانی، عالم، هیئت و .. برقرار نشده است و خیلی‌ها هنوز در این اماکن و جمع‌های این گونه، قرار نمی‌گیرند و خیلی‌ها نمی‌دانند و نمی‌توانند از این ظرفیت‌ها بهره‌برداری کنند.

همان گهگاهی که ارتباط می‌گیرند و در همان حدی که پیام دین و اسلام و انقلاب را می‌شنوند، این همه تاثیر می‌گیرند که اگر صورت اتفاقی آنها، دائمی و مستمر شود و اگر جمعیت نسبتاً کم، آنها همگانی شود، میزان تأثیرات، غیر قابل تصور خواهد بود.

همگان در این عدم آشنایی جامعه به ویژه نسل جوان، با ظرفیت‌های انسان‌ساز دخیلند، ولی قطعاً تقصیر نهادهای فرهنگی‌ـ‌تربیتی و متولیان و مسئولان این حوزه بیشتر است. خود افراد، خانواده‌ها، اقوام و خویشان، دوستان و آشنایان، همه مسئولیت دارند ولی این مسئولیت، چیزی از مسئولیت متولیان و مسئولان کم نمی‌کند.

آموزش و پرورش یکی از همین نهادها و دستگاه‌های مسئول است. این نهاد نه تنها باید نسل جوان را با این ظرفیت‌ها آشنا کند و بین آنها با خود و بین افراد با آنها ارتباط برقرارکند، بلکه خود باید کارکردی مشابه و در همان تراز ارائه دهد.

آموزش و پرورش جامعه اسلامی به عنوان بهترین کارخانه انسان‌ساز باید نسل جوان را با این ظرفیت‌ها آشنا و مرتبط کند و هم خود او به عنوان جزئی از همان نظام تربیتی باشد و مشابه همان‌ها عمل کند.

مدرسه، معلم، متن، محتوی، برنامه‌های آموزشی و کمک آموزشی، اردوها و ... همه باید در جهت چنین هدفی قرار گیرند و سازنده و شکل دهنده انسان‌هایی مثل شهید حججی باشند.

در نظام تربیتی اسلام نه تنها آموزش و پرورش جزئی از این ظرفیت‌هاست بلکه سازنده و شکل‌دهنده آنها نیز باید باشد و این زمانی اتفاق می‌افتد که بین مدرسه، معلم، محتوی و... با مسجد، هیأت، بسیج، عالم، شهدا، راهیان نور، اردوهای جهادی و ... ارتباط مستمر، دائمی و ناگسستنی برقرار شود و به عبارتی همه اینها در یک مسیر و یک هدف قرار گیرند.

چیزی که متأسفانه اکنون یا نیست یا خیلی کم اتفاق می‌افتد.

آموزش و پرورش، به رغم تلاش‌های فراوان و زحمات بسیاری از انسان‌های از خود گذشته و مخلص، اکنون با چنین مطلوبی فاصله زیادی دارد؛ به دلیل کهنگی ساختار و روش‌ها و به دلیل غیر بومی و وارداتی بودن و ... جایی هم که می‌خواهد، نمی‌تواند درست عمل کند و اگر مواقع و افرادی که نمی‌خواهند را به آن اضافه کنیم، وضع فرق می‌کند. مثل ماجرای سند 2030 و حذف بعضی مفاهیم و تصاویر جریان ساز.

متأسفانه آموزش و پرورش علاوه بر اشکالات فوق جهت‌گیری و هدف خود را چیزی غیر از انسان‌سازی قرار داده و عملاً جوانان را به بهانه علم و علم آموزی، مشغول و معطل کسب نمره، مدرک تحصیلی، موفقیت در کنکور کرده و به جای رشد و تعالی انسانی و معنوی، مدرک هدف نهایی برای دانش‌آموز و خانواده‌ها شده و لذا در این مسیر کاری به کار مسجد، هیأت، عالم، صالح، امام جماعت، سیره و روش امام معصوم و دیگر بزرگان ندارد و دانش‌آموز احساس می‌کند که اگر به سراغ آنها برود وقت خود را بیهوده صرف کرده و از هدف بازمانده است.

نه خود آموزش و پرورش کارکردش، کارکردی از جنس مسجد و هیأت است و نه دانش‌آموز را در مسیر تربیتی با آنها آشنا و مرتبط می‌کند. او راه خودش را می‌رود و مسجد راه خودشان را.

جذابیت‌های این مسیر (نمره، مدرک و ...) در کنار ضعف‌ها و اشکالات مکان‌هایی مثل مسجد و هیأت و  سبب می‌شود افراد جذب این محیط‌ها شوند و از ظرفیت‌های انسان‌ساز فاصله بگیرند که این، پدیده مبارکی نیست.

ما باید برای رفع نواقص و کم کردن این فاصله‌ها عمل کنیم. جامعه اسلامی باید ظرفیت‌های تربیتی و هدایت‌گر را به کل جامعه و همه افراد تسری بدهد و باید کاری کرد که افراد بیشتری در معرض تأیید و تربیت آنها قرار گیرند و لذا دراین مسیر، هدف آشتی دادن هر چه بیشتر آموزش و پرورش با این ظرفیت‌ها و این کارکردهاست.

اول باید آموزش و پرورش و این امکان عظیم در خدمت انسان‌سازی قرار گیرد و علاوه بر افزایش کارایی، ارتباطات و تعاملاتش با مسجد، هیأت و عالم، روحانی تقویت شود و سپس؛ باید اولویت بالا بردن نصاب بهره‌برداری از همین ظرفیت‌های موجود باشد، هرچه بیشتر مردم، به ویژه جوان‌ها با آنها آشنا و مرتبط شوند و از قابلیت‌های آنها بیشتر استفاده نمایند، بهره‌وری آنها افزایش پیدا می‌کند.

در گام بعدی باید خود این ظرفیت‌ها و اضافه کردن آنها، هدف باشد. هم باید کمیت آنها بالا برود و هم کیفیتشان. مسجد، هیأت، یادواره، اردو، ارتباط با شهدا، سر زدن به خانوده‌های شهید، نشست و برخاست با علما و صلحا و ... باید جزء برنامه‌های آموزشی و تربیتی در همه دوره‌ها و برای همه سنین قرار گیرد و به هیچ وجه قشر و فردی را نباید بی‌نیاز از آنها به‌حساب آورد.

باید سازمان‌یافته و هدفمند برای آنها برنامه‌ریزی و اقدام کرد و در نهایت، نباید به همین ظرفیت‌های شکل گرفته تا به الان و حتی آموزش و پرورش اصلاح شده نیز اکتفا کرد. آموزش عالی، آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، فرهنگ عمومی، مراکز و مجموعه‌های تخصصی و ... همه باید در این جهت قرار گیرند و در کنار اقدامات فنی و تخصصی، هدف انسان‌سازی و هدایتگری را مد نظر قرار دهند تا همه آحاد جامعه اسلامی و همه فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی افرادی مثل شهید حججی پرورش دهند.

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.

عضویت در خبرنامه

Stay informed on our latest news!

Subscribe to عضویت در خبرنامه feed

پربازدیدها